TA 01 BAŞKURT TÜRKÇESİ’NDEN TÜRKİYE TÜRKÇESİ’NE YAPILAN AKTARMALARDA KARŞILAŞILAN PROBLEMLER VE BAZI İFADELERİN DİZİLİŞİ İLE İLGİLİ SORUNLAR
BAŞKURT TÜRKÇESİ’NDEN TÜRKİYE TÜRKÇESİ’NE YAPILAN AKTARMALARDA KARŞILAŞILAN PROBLEMLER VE BAZI İFADELERİN DİZİLİŞİ İLE İLGİLİ SORUNLAR
Murat Akyüz
Öğretim görevlisi, Doktor
Nile University Of Nigeria
e-mail: akyuz.murat@gmail.com
Tel: +2349058925939
Satılmış Bacak
Öğretim görevlisi, Doktor
Uluslararası Atatürk-Alatoo Üniversitesi
Email: satylmysh.bacak@iaau.edu.kg
Tel: +996555790249
Bugün Rusya Federayonuna bağlı özerk bir cumhuriyet olan Başkurdistan başta olmak üzere, Rusya’da İdil Ural Bölgesi ve Sibirya’da da kullanılan Başkurt Türkçesi, Kıpçak grubu Türk şiveleri arasında en çok Tatar Türkçesi ile benzeşmektedir. Ancak Başkurt Türkçesi, kendisine has olan ses değişmeleri ve yapıları ile bütün Türk lehçe ve şiveleri arasında özel bir konuma sahiptir.
Başkurt Türkçesi’nden, Türkiye Türkçesi’ne yapılan aktarma çalışmaları Sovyetler Birliğinin dağılması ile adeta sıfırdan başlayarak özellikle 1990’lı yıllarda hız kazanmıştır. Ancak Başkurtça ile Türkçe arasındaki aktarma çalışmaları için gerekli olan, sözlük, deyimler ve atasözleri sözlüğü, ansiklopedik sözlük, dilbilgisi kitapları vb kaynakların yetersiz olduğu veya hiç olmadığı bu yıllarda yapılmış olan aktarmalar birçok hatayı da bünyesinde taşımaktadırlar. Yine aynı dönemlerde Başkurt Türkçesi üzerine araştırmalar yapmış uzman kadro eksikliği sebebi ile, yapılan hataların birçoğu tashih edilemiştir.
Bu çalışmamızda, Başkurt Türkçesi’nden Türkiye Türkçesi’ne yapılan aktarmalarda karşılaşılan problemler ve bazı ifadelerin dizilişi ile ilgili durumlar ve sorunlar ele alınmıştır.
Makalemin kapsamını aşacağından dolayı Başkurt Türkçesi’nden Türkiye Türkçesi’ne yapılan aktarmalarda aktarıcıların durumu ve aktarma ile ilgili durumlar ve sorunlar diğer bir makalede ele alınacaktır. Sonuç bölümünde ise ortaya konulan hata tiplerinin değerlendirilmesi yapılarak, bu tür aktarma hatalardan kaçınmak için neler yapılması gerektiği üzerine tekliflerde bulunulmuştur.
Anahtar kelimeler: Başkurt Türkçesi, Türkiye Türkçesi, tercüme, çevirme, aktarma, aktarma sorunları, aktarma hataları.
БАШКЫР ТИЛИНЕН ТҮРК ТИЛИНЕ КОТОРУУДАГЫ МАСЕЛЕЛЕЛЕР: АЙРЫМ СӨЗ АЙКАШТАРЫНЫН ТҮЗҮЛҮШҮНДӨГҮ КЫЙЫНЧЫЛЫКТАР
Бүгүнкү күндө Россия Федерациясына караган автономиялуу Башкортостан республикасынын тили болгон башкырт тили Урал жана Сибирь аймагында колдонулат, ал түрк тилдеринин кыпчак тобуна таандык болуп, татар тили менен көп окшоштуктарга эгедер. Бирок башкырт тилинин өзүнө гана таандык тыбыштык жана структуралык өзгөчөлүктөр байкалат, ошондуктан түрк тилдеринин арасында анын башкача бир орду бар экендиги талашсыз.
Башкырт тилинен түрк тилине которуу процесси 1990-жылдардан жигердүү башталган. Бирок, эки тилдин ортосундагы котормодо зарыл болгон фразеологиялык сөздүк, макал-лакаптар сөздүгү, энциклопедиялык сөздүк, лингвистикалык китептердин жана булактардын жетишсиздигинен, ошол жылдарда которулган эмгектерде көптөгөн каталар кездешет. Ошол эле учурда башкырт тили боюнча адистер аз болсо дагы, ал каталардын көпчүлүгү оңдолгон.
Бул макалада башкырт тилинен түрк тилине которуудагы маселелер, айрыкча кээ бир фразалардын жана сөз айкаштарын которуудагы структуралык кыйынчылыктар талданат.
Башкырт тилинен түрк тилине которууда котормочулардын абалы, жана котормого тиешелүү маселелер бул макаланын тематикасынан тышкары болгондуктан, аларды башка бир макалада чагылдыруу максатка ылайык деп эсептелет.
Макаланын корутундусу бөлүмүндө катанын түрлөрү аныкталып, ушул сыяктуу каталарды кантип алдын алуу керектиги тууралуу сунуштар айтылат.
Ачкыч сөздөр: башкырт тили, түрк тили, котормо, оодаруу, которуу, котормодогу кыйынчылыктар, котормодогу каталар.
ПРОБЛЕМЫ ПЕРЕВОДА С БАШКИРСКОГО ЯЗЫКА НА ТУРЕЦКИЙ ЯЗЫК: ОСОБЕННОСТИ СТРУКТУРЫ СЛОВОСОЧЕТАНИЙ
Башкирский язык является государственным языком автономной Республики Башкортостан, субъекта Российской Федерации. Он относится к кыпчакской группе тюркских языков, распространен на Урале и Сибири. Башкирский язык имеет сходство с татарским языком,однако в нем проявляются отдельные специфические фонетические и структурные отличия, которые в свою очередь указывают на его место в тюркских языках.
Первые переводы с башкирского языка на турецкий были осуществлены в 1990-е годы. Однако отсутствие фразеологических, паремиологических словарей, лингвистических сопоставительных работ и источников стало причиной многих ошибок в переводах. Однако, несмотря на нехватке специалистов по башкирскому языку, многие ошибки уже исправлены. Данная статья посвящена некоторым аспектам перевода с башкирского языка на турецкий, в том числе анализируются структурные особенности словосочетаний при переводе. Вопросы о роли переводчиков и состояние перевода в целом выходя т за рамки настоящего исследования, поэтому их целесообразно рассмотреть с отдельной статье.
В заключении определяются ошибки при переводе, и предлагаются лингвистические пути их предотвращения.
Ключевые слова: Башкирский язык, турецкий язык, перевод, передача, трудности перевода, переводческие ошибки.
THE PROBLEMS OF TRANSLATION FROM BASHKIR INTO TURKISH: SOME STRUCTURAL FEATURES OF PHRASES
The Bashkir language is the official language of the Republic of Bashkortostan, an autonomous region in Russian Federation. It belongs to the Kipchak group of Turkic languages, and it is spoken in the Urals and Siberia. The Bashkir language shares many common linguistic features with the Tatar language, but it has some specific phonetic and structural differences, thus making it as the unique one among the Turkic languages.
The first translations from Bashkir into Turkish started since 1990. However absence of idiomatic and proverb dictionaries, contrastive linguistic works and sources caused many mistakes in translation. Despite the lack of the Bashkir language specialists in Turkey, a great number of those mistakes were corrected.
This paper deals with the some problems of translation from Bashkir into Turkish, also structural features of phrases and their difficulties in translation are analyzed. The issues of translation and the role of translators are not the focus of this paper, so further stages of research will study them.
The paper concludes with the defining the translation errors and recommends some ways to prevent them.
Key words: the Bashkir language, the Turkish language, translation, transmission, interpretation, difficulties in translation, translation errors.
Akyuz, M., & Bacak, S. (2015, 03). The Problems Of Translation From Bashkir Into Turkish: Some Structural Features Of Phrases. Jurnal of I. Arabaev Kyrgyz State University, 2015(2), 145-150.
Comments
Post a Comment